یارانه در جیب مردم 

او جسور است و تصمیماتی در حوزه ارزی گرفته که هر فردی حاضر نیست آن تصمیمات را خصوصا در شرایط کنونی اتخاذ کند. با حذف ارز ترجیحی و واریز مستقیم منابع آن به حساب شهروندان، دولت یکی از پرچالش‌ترین سیاست‌های اقتصادی سال‌های اخیر را وارد مرحله اجرا کرده است. سیاستی که قرار است هم رانت را حذف کند و هم به بهبود معیشت مردم کمک کند. 

پایان رانت‌خواری؟

حذف ارز ترجیحی اگرچه در سال‌های گذشته بار‌ها در قالب وعده یا پیشنهاد مطرح شده بود، اما همواره به‌دلیل نگرانی از تبعات اجتماعی و تورمی، اجرای آن به تعویق می‌افتاد. البته ابراهیم رئیسی در مورد چند قلم کالا تصمیماتی گرفت، اما بخش زیادی از این ارز همچنان پرداخت می‌شد. با این حال دولت چهاردهم تصمیم گرفت این سیاست را به صورت کامل اجرا کند. به‌گونه‌ای که به‌جای تخصیص ارز ارزان به واردکننده، منابع حاصل مستقیما به حساب مردم واریز شود. پزشکیان بر این باور است که ارز ترجیحی نه‌تنها به هدف اصلی خود یعنی حمایت از مصرف‌کننده نهایی نرسید، بلکه به بستری برای شکل‌گیری رانت، فساد و چندنرخی شدن بازار ارز تبدیل شد و به موجب تخصیص این ارز فاصله میان قیمت رسمی و آزاد نه‌تنها کاهش نیافت بلکه در مواردی تشدید هم شد. 

*بار مالی تصمیم دولت 

یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره این سیاست، میزان بار مالی آن برای دولت است. اگر ماهانه حدود یک میلیون تومان به حساب نزدیک به ۹۰ درصد جمعیت کشور واریز شود، دولت با تعهدی چند صد هزار میلیارد تومانی در سال مواجه خواهد بود. تداوم چنین پرداختی، بدون تعریف منبع، می‌تواند کسری بودجه را تشدید کند. مسئله‌ای که اقتصاد ایران پیش‌تر بار‌ها هزینه آن را پرداخت کرده است. در شرایطی که بودجه دولت همچنان با عدم تعادل روبه‌روست هر سیاست حمایتی از مردم می‌تواند این تصمیم را به موفقیت یا شکست بکشاند. 
* کنترل نقدینگی
همچنین فارغ از اینکه دولت می‌توان منبع تامین این مبلغ را تامین کند یا نه، تزریق پول نقد به جامعه آن هم در شرایط رکود، این تصمیم می‌تواند به افزایش نقدینگی منجر می‌شود و افزایش نقدینگی یعنی افزایش تورم. اما اگر این یارانه تنها در قالب خرید همان کالا‌های اساسی باشد که دولت به آن ارز ترجیحی می‌داد و تنها چرخه گردش آن در اقتصاد عوض شده باشد شاید تاثیری بر نقدینگی و رشد تورم نداشته باشد. 
* طبقه ضعیف جامعه
با در نظر گرفتن این مورد که امروز بخش قابل توجهی از درآمد مردم صرف خوراک و تامین کالا‌های ضروری می‌شود نمی‌توان اثر کوتاه‌مدت این سیاست بر معیشت خانوار‌ها را نادیده گرفت. برای دهک‌های پایین و حتی بخشی از طبقه متوسط (اگر باقی مانده باشد) دریافت یارانه می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از فشار هزینه‌های روزمره را کاهش دهد. به‌خصوص اینکه در طول سال گذشته قیمت کالا‌های اساسی با سرعتی بیشتر از درآمد‌ها افزایش یافته است. 

*انتظار از دولت 

واقعیت آن است که مردم توقع دارند دولت، چون منابع اصلی کشور را در دست دارد برای معیشت آنها خصوصا در شرایط کنونی کاری کند لذا نمی‌توان از اثر روانی این اقدام دولت در شرایط کنونی چشم پوشی کرد؛ و این سیاست در صورت کنترل تورم باعث خواهد شد در شرایط کنونی مردم امید داشته باشند که دولت بی‌تحرک نیست و می‌تواند برای عبور از شرایط کنونی کار کند این مورد هر مقدار محدود، اما باعث کاهش شکاف ملت- دولت حتی برای مقطعی کوتاه خواهد شد